Van €10 naar ruim €12 in vier jaar: Wat stijgende prijzen sinds 2022 betekenen voor de allerarmste kinderen in Zuid-Afrika
In 2022 hoopten veel gezinnen in Zuid-Afrika dat na corona de zwaarste periode achter hen lag. De werkelijkheid voor velen die in extreme armoede leven was echter genadeloos: de pandemie had niet alleen banen en inkomsten vernietigd, maar ook gezorgd voor torenhoge kosten van basismiddelen. Voeding, kleding en woonlasten bleven op een veel hoger peil dan voorheen. En die prijzen zijn sindsdien alleen maar blijven stijgen.
Dat zie je terug in iets heel basaals: de boodschappen. Was je in 2022 voor een eenvoudig boodschappenmandje nog €10 kwijt, dan kost dit in 2026 al €12,03. Op papier lijkt die twee euro een klein verschil, maar voor een moeder die moet rondkomen van kinderbijslag is dit de grens tussen eten en honger. Twee euro is dan geen “extraatje”; het zijn de eieren die blijven staan in het schap, de melk die wordt aangelengd met water, of de maaltijd die een moeder zelf overslaat zodat haar kind in ieder geval iets te eten heeft.
Elke rand telt bij de MAMAS
Juist wie al weinig heeft, voelt de klap het hardst omdat vrijwel elke rand naar basale uitgaven gaat: stroom, drinkbaar water, vervoer naar werk, een dak boven het hoofd. En vooral ook: de dagelijkse boodschappen. De MAMAS zien in de praktijk dat stijgende prijzen niet iedereen op dezelfde manier raakt. Want voor de meest kwetsbare kinderen en hun families zorgen de stijgende kosten voor een rekensom die simpelweg niet uit meer komt. De kinderbijslag die een moeder ontvangt dekt bij lange na niet wat een kind nodig heeft om gezond op te groeien. Voor elke hap eten die een kind eigenlijk nodig heeft, ontbreekt meer dan de helft van het geld omdat alles duurder is geworden. En deze prijzen blijven door geopolitieke veranderingen verder stijgen. En dus moeten er keuzes worden gemaakt.
Uit onderzoek van verschillende instituten blijkt dat juist de producten die een maaltijd gezond maken en relatief veel kosten, als eerste worden geschrapt. Moeders kopen minder fruit, minder groente en minder vezels en eiwitten. Uiteindelijk worden er zelfs hele maaltijden overgeslagen, en dat zie je terug bij de kinderen. Ze hebben minder energie, kunnen zich minder goed concentreren op school en hun groei, ook die van de hersenen, loopt achter.
De MAMAS zien de inhumane situatie maar wachten niet af, ze grijpen in daar waar het systeem deze kinderen uit het oog verliest. Dat doen ze op een manier die past bij hun kracht: praktisch, slim en dicht bij de gemeenschap. Met weinig middelen, maar met een groot verschil als resultaat.
Van buitenbeentjes naar voedselpakketten
De oplossing van MAMA Michelle komt vanuit haar kennis van de Breede Valley. Ze zag dat in dit extreem vruchtbare gebied elk jaar grote hoeveelheden groente en fruit werden weggegooid. Deze ‘buitenbeentjes’ worden niet goed genoeg bevonden voor de verkoop in winkels, terwijl duizenden gezinnen in de omgeving geen geld meer hebben om naar een supermarkt te rijden, of om gezonde boodschappen te kopen. Zelf kon MAMA Michelle dat voedsel door de oplopende prijzen ook niet inkopen. Dus ging ze met boeren in gesprek.
Met resultaat. Boeren doneren nu afgekeurde groenten en fruit aan haar organisatie. Samen met haar team van MAMAS verwerkt zij deze producten tot eten voor kinderen op de naschoolse opvang, in de crèche én in de omgeving! Elke dag laadt het team voedselpakketten in een busje om deze naar 4.500 gezinnen in de regio te brengen. Al deze gezinnen leven in extreme armoede, en hebben geen mogelijkheid zelf naar de MAMAS te rijden. Het mes snijdt daarbij ook aan twee kanten: jongvolwassenen die onder begeleiding van MAMA Michelle een beroepsopleiding volgen, helpen bij het verwerken tot voedselpakketten en maaltijden. Zo creëren de MAMAS werkgelegenheid terwijl kwetsbare gezinnen direct worden geholpen.
Ook andere MAMAS zoeken oplossingen die direct verschil maken. MAMA Angela leert mensen hoe ze zelf moestuinen kunnen aanleggen en onderhouden, zodat gezinnen minder afhankelijk worden van dure boodschappen. Hierbij leren ze lokale boeren ook methodes om efficiënter met water om te gaan, en dit beter op te vangen. Zodat er niet steeds duurder water moet worden ingekocht. De kennis die de MAMAS op deze manier met hun omgeving en elkaar delen verspreidt zich via de MAMAS Academy steeds verder. Andere MAMAS zetten naaiprogramma’s op, zodat jongeren kleding leren repareren om zo langer met kledingstukken te kunnen doen. En met zonnepanelen worden stijgende elektriciteitskosten deels opgevangen. Zo laten de MAMAS zien wat hun kracht is: uit elke rand het maximaal mogelijke halen.
Blijven zoeken naar oplossingen
Toch zijn er ook kosten die zelfs de creativiteit en veerkracht van de MAMAS niet kunnen wegpoetsen. De huur van opvangcentra stijgt, elektriciteit wordt duurder en ook de benzinekosten lopen steeds verder op. Juist die benzine is onmisbaar: zonder vervoer bereiken voedselpakketten de afgelegen gezinnen niet, kunnen kinderen niet worden opgehaald en vallen huisbezoeken stil. En zonder stroom draaien koelkasten niet, kan voedsel niet veilig worden opgeslagen en blijven klaslokalen donker zodra de stroom uitvalt.
Dat is de harde realiteit waarin de MAMAS elke maand hun werk moeten doen. Maar waar systemen vastlopen, gaan de MAMAS door. Ze blijven zoeken naar oplossingen, blijven delen wat ze hebben en blijven naast gezinnen staan die door iedereen vergeten lijken. Want opgeven is voor de MAMAS geen optie. Niet als een kind met honger naar bed gaat. Niet als een moeder haar laatste maaltijd overslaat voor haar kinderen. En niet zolang er nog iets is wat ze kunnen doen.
Juist daarin schuilt de kracht van de MAMAS: zelfs wanneer alles duurder wordt, blijven zij doen wat het verschil maakt en zorgen ze dat elke euro meer waard is.
