Bij Thanda staan de MAMAS klaar voor de hele gemeenschap. Iedere dag opnieuw. Voor iedereen, van baby tot boer.
In de vroege ochtendzon loopt Nobuhle haar tuin in. Tussen de kroppen sla en felgroene paprika’s scharrelen haar kippen. Ze glimlacht wanneer ze vertelt hoe anders haar leven er een paar jaar geleden uitzag. “Vroeger ging ik naar de winkel, als ik geld had,” zegt ze. “Nu haal ik mijn eten uit mijn eigen tuin. Ik heb misschien niet veel, maar ik heb genoeg.” Wat hier groeit, zijn niet alleen groenten. Wat hier groeit, is veerkracht.
De tuin als reddingslijn
In Mtwalume, in het afgelegen Zuid-Afrikaanse binnenland, heeft 90% van de volwassenen geen werk. Het leven is er zwaar en kinderen zijn er extra kwetsbaar. Eén tegenslag kan een gezin uit balans brengen, omdat honger altijd op de loer ligt. Extreme armoede zorgt ervoor dat veel kinderen regelmatig met een lege maag naar bed gaan. Juist daarom kozen de MAMAS er in 2024 bewust voor om niet alleen kinderen op te vangen, maar ook hun gezinnen en buurten te versterken. Niet één probleem aanpakken, maar het hele systeem daaromheen.
Dat deden zij onder andere met de Learning Circles: bijeenkomsten waarin buren samenkomen om kennis te delen en elkaar te ondersteunen. In 32 wijken werden 128 bijeenkomsten georganiseerd, met een opkomst van 84%. Wat daar gebeurt is eenvoudig, maar krachtig. Ouders praten over opvoeding, voeding en kinderontwikkeling. Ze leren hoe ze een moestuin kunnen aanleggen, hoe ze water kunnen hergebruiken en hoe ze met hun kinderen kunnen praten over emoties. Maar misschien nog belangrijker: ze leren elkaar kennen. Een moeder verwoordde het treffend: “We ondersteunen elkaar meer en werken samen. Er is meer rust in de gemeenschap.” Waar eerst vooral zorgen werden gedeeld, groeit nu samenwerking en vertrouwen.
Voedselzekerheid speelt daarin een cruciale rol. In een regio waar werk schaars is, is een moestuin geen hobby, maar een reddingslijn. De MAMAS geven training in het bewerken van de grond en helpen gezinnen bij het opzetten van hun eigen tuin. Inmiddels zijn 650 huishoudens aangesloten bij het moestuinprogramma en vroegen in de afgelopen twee jaar nog eens 187 gezinnen om ondersteuning. Daarnaast ondersteunt Thanda 380 kleinschalige boeren op 31 boerderijen. Van wat zij verbouwen, blijft 67% binnen de gemeenschap — voor eigen gebruik, voor verkoop op lokale markten en voor levering aan de MAMAS, die er gezonde maaltijden van bereiden voor de kleuters op de crèche en de kinderen in de naschoolse programma’s. Zo ontstaat een kringloop waarin voedsel, inkomen en zorg elkaar versterken. Het betekent minder honger, meer stabiliteit en meer waardigheid. Voor Nobuhle betekent het bovendien dat zij haar kinderen leert wat haar moeder haar niet kon leren: hoe je zelf voedsel verbouwt en daarmee een basis legt voor de toekomst.
Klaar voor school, en voor de toekomst
Die toekomst begint al bij de allerkleinsten. Onder een boom in de buurt zit Phumzile met haar peuter op schoot terwijl ze samen een boekje bekijken. Haar dochter krijgt via de MAMAS toegang tot voorschoolse opvang, en daarnaast kwamen de MAMAS bij haar thuis langs voor extra begeleiding. In 2024 werden duizenden huisbezoeken afgelegd om ouders te ondersteunen naast de programma’s op de crèche. Bij de kinderen die deelnamen aan het babyprogramma verbeterde de ontwikkeling gemiddeld met 46% tussen start en afronding. Maar misschien nog belangrijker was de verandering bij de ouders zelf. “De bijeenkomsten maken dat ik me niet alleen voel,” zegt Phumzile. “Als moeders komen we samen. We lachen, leren en groeien.” Ze ontdekten dat opvoeden niet alleen draait om eten en hygiëne, maar ook om taal, spel en emotionele verbinding. “Het programma heeft ons dichter bij onze kinderen gebracht,” vertelt een andere moeder.
In een klaslokaal onder een boom wijst Yamkela trots naar een woord dat ze zelf kan lezen. Ze zit in groep 2 en houdt van boeken. Dankzij de MAMAS heeft ze thuis boekjes die haar moeder met haar leest. Door de begeleiding op de crèche stroomt 95% van de kinderen door naar school, terwijl dat in de rest van het landelijke gebied gemiddeld 31% is. Dat verschil betekent dat kinderen niet al op jonge leeftijd achterop raken, maar juist een eerlijke start krijgen.
Ook voor oudere kinderen blijven de MAMAS aanwezig. In het weekend verzamelen jongeren zich voor avondprogramma’s waarin ze praten over respect, identiteit en hoe je omgaat met groepsdruk. Ze leren dat geweld geen oplossing is en dat ze keuzes hebben. Meisjes kunnen terecht bij PowerGirls, waar ze werken aan leiderschap en financiële zelfstandigheid. “Het is belangrijk te weten wie je bent,” vertelt één van de jonge deelneemsters. De betrokkenheid is groot: 94% van de jongeren blijft terugkomen. Niet alleen om te leren, maar ook om gezien te worden.
Wanneer je Nobuhle vraagt wat er is veranderd, zegt ze niet dat haar inkomen is gestegen of dat haar tuin groter is geworden. Ze zegt: “Ik voel me sterker.” En misschien is dat wel de kern van alles wat in 2024 groeide in Mtwalume. Niet alleen voedsel. Niet alleen schoolkansen. Maar een gemeenschap die samen sterker wordt, geworteld in veerkracht en onder de vleugels van de MAMAS.
